Na wschodniej części Ziemi Lubelskiej, nad rzeką Krzną, leży stary gród Łuków. Niegdyś wokoło otaczała go gęsta, ciemna, nieprzenikniona puszcza. Tutejsi ludzie byli odważni, waleczni i mężni, gdyż musieli bronić się przed częstymi najazdami Jaćwingów i Litwinów. Nazwa Łuków pochodzi od staropolskiego słowa „ług”, „łęg”, co oznacza bagna, które były kolejnym niebezpieczeństwem czyhającym na dzielnych łukowian. Rozciągały się pomiędzy miastem i wsiami Ryżki i Sięciaszka. Życie na bagnach nie było łatwe. Nosiły one nazwę „Niedźwiedzi Ług”. Nazwa ta wskazuje, że był to matecznik niedźwiedzia i to było powodem nadania miastu herbu z niedźwiedziem. Ów herb nie ma nic wspólnego z nazwą Łukowa. Istnieje jednak pewna legenda wyjaśniająca pojawienie się w godle miasta tego władcy puszczy.
Pewnego dnia król Bolesław Wstydliwy jechał wraz ze swym orszakiem do tego grodu położonego na bagnie. Towarzyszyła mu liczna zbrojna eskorta, wszyscy ubrani w bogate , błyszczące stroje. Nagle przed królem stanął wielki, potężny niedźwiedź. Stojąc na dwóch tylnych łapach, patrząc wprost w oczy króla, nie wyrażał agresji. Wojsko króla chciało zgładzić bestię, aby nie zagrażała bezpieczeństwu władcy. Król widząc, że niedźwiedź jest spokojny nakazał, aby puścić go wolno. Niebawem zwierzę bez pośpiechu zeszło im z drogi. Kiedy Bolesław był już w grodzie, dowiedział się od mieszkańców, że niedźwiedzie zamieszkują tutejsze tereny, jednakże nie są agresywne, nie robią im krzywdy i nie zagrażają ich bezpieczeństwu. Łukowianie darzą szacunkiem te zwierzęta. Król zaproponował, aby na pamiątkę tego zdarzenia umieścili na swym herbie niedźwiedzia. Oni zgodzili się. A na znak tego, iż miasto było własnością króla, futrzany olbrzym otrzymał koronę nad głową.
Od tamtej pory do dziś niedźwiedź pilnuje miasta. Ongiś jego drewniana figura zdobiła plac w środkowej części Łukowa. Kiedy nagle zwierzę zniknęło z tego miejsca i pojawiło się w innym zakątku grodu, ludzie powiadali między sobą, iż niedźwiedź zwiedził miasto, któremu patronuje.
Dominika Dołęga
The Bear of Łuków
For centuries, the town of Łuków has stood beside the Krzna River in eastern Poland. Long before modern roads and cities transformed the landscape, the settlement was surrounded by vast forests and dangerous marshlands. Life was difficult, and the people of Łuków earned a reputation for bravery as they defended their homes from invading armies and survived the challenges of the wilderness.
Among the forests surrounding the town lay an area known as Niedźwiedzi Ług—the Bear Marsh. Local people believed it was once the domain of great bears that roamed the woods freely. Over time, a legend emerged to explain why a crowned bear became the symbol of Łuków.
According to the story, King Bolesław the Chaste was traveling to Łuków with a large royal escort. The king and his soldiers rode through the forests dressed in magnificent clothing and armor that glittered in the sunlight.
Without warning, a massive bear stepped onto the road.
The animal rose onto its hind legs and stared directly at the king.
The soldiers immediately reached for their weapons, ready to defend their ruler.
But something about the bear seemed different.
It showed no signs of aggression. It did not growl, charge, or threaten anyone.
King Bolesław raised his hand and ordered his men not to attack.
For several silent moments, the king and the bear simply watched one another.
Then, as peacefully as it had appeared, the bear stepped off the road and disappeared into the forest.
When the king finally reached Łuków, the townspeople told him that bears had long lived in the nearby woods. Though powerful creatures, they rarely harmed anyone and were treated with respect by local residents.
Impressed by both the animal and the people’s attitude toward it, the king proposed a special honor.
The bear should become the symbol of Łuków.
The townspeople welcomed the idea. To show that the town enjoyed royal protection, the bear was depicted wearing a crown.
And so the crowned bear became part of the town’s identity.
The legend says that the bear still watches over Łuków today.
For many years, a wooden statue of the animal stood in the center of town. Whenever it was moved to another location, residents jokingly claimed that the bear had decided to explore Łuków on its own.
Whether the story is true or not, the crowned bear remains one of the most recognizable symbols of the town and a reminder of the bond between the people of Łuków and the wild lands that once surrounded them.
Original author: Dominika Dołęga
Translated into English by Karolina Zabielska